Er bestaat een instrument dat niet veel mensen kennen en waarmee burgers een onderwerp aan de orde kunnen stellen bij de Europese Commissie, die dan verplicht is te reageren. Het heet het Europees burgerinitiatief of ECI en je zou het kunnen omschrijven als een petitie op Europees niveau. Het ECI bestaat sinds 2012 en is wereldwijd de eerste vorm van grensoverschrijdende directe democratie.
Het begint allemaal met zeven personen uit zeven verschillende lidstaten, die een comité vormen en de Commissie vragen hun initiatief (ECI) te registreren. De voorwaarden zijn beperkt: het initiatief moet de waarden van de EU respecteren en om een wet vragen over een onderwerp waarop Brussel daadwerkelijk bevoegd is om te handelen.
Als er groen licht wordt gegeven, begint het zware werk: het verzamelen van 1 miljoen handtekeningen in twaalf maanden, waarbij in ten minste zeven landen een minimumdrempel moet worden bereikt (de hoeveelheid handtekeningen die minimaal per land moeten worden opgehaald variëren afhankelijk van het aantal zetels van het land in het Europees Parlement). Het ECI tekenen kan via het portaal van de Commissie of op papier, door iedereen die de stemgerechtigde leeftijd voor Europese verkiezingen heeft bereikt: meestal 18 jaar, en 16 jaar in Oostenrijk, België, Duitsland en Malta.
Zodra de inzameling is afgesloten, controleren de nationale autoriteiten de handtekeningen en certificeren ze. De initiatiefnemers worden vervolgens door de Commissie ontvangen en door het Europees Parlement gehoord, dat een debat in de plenaire vergadering kan openen en over een resolutie kan stemmen. Binnen zes maanden moet de Europese Commissie in alle officiële talen van de Unie op papier zetten welke maatregelen zij van plan is te nemen en waarom.
Zelfs het besluit om niets te doen moet publiekelijk worden gemotiveerd.
Een wolf die de Alpen doorkruist of een rivier die naar de vlakte stroomt, kent geen landsgrenzen. De regels die hen zouden moeten beschermen, doen dat vaak wel.
Europa is een van de meest dichtbebouwde continenten ter wereld. Dit dichte netwerk van wegen, spoorwegen, landbouw, fabrieken, kanalen en dammen heeft ecosystemen gereduceerd tot losstaande eilandjes, waar het voor veel soorten moeilijk, zo niet onmogelijk is geworden om zich te verplaatsen.
Het gaat niet alleen om de dieren zelf, maar om de rol die ze spelen: de insecten die fruitboomgaarden bestuiven, de vogels en zoogdieren die zaden verspreiden waarmee bossen zich vernieuwen. Bossen waarvan op hun beurt ons drinkwater en de bodem die ons voedt, afhankelijk zijn. Essentiële diensten die niemand in rekening brengt en die we als vanzelfsprekend beschouwen, totdat ze verdwijnen.
De Europese natuurwetgeving is versnipperd: de ene richtlijn focust zich alleen op habitats, de andere alleen op wateren. Wat ontbreekt, is een coördinatiekader voor ecologische connectiviteit tussen landelijke ecosystemen en binnenwateren, die grensoverschrijdende samenwerking stimuleert en het Natura 2000-netwerk versterkt. Dat is precies wat Nature Has No Borders vraagt, het ECI dat door de Fondazione Capellino is gestart.
De handtekeningenactie voor Nature Has No Borders begint op 15 oktober 2026 en loopt af op 14 oktober 2027. De campagne wordt gevoerd in negen landen: Italië, Frankrijk, Duitsland, Spanje, Oostenrijk, België, Nederland, Finland en Malta. Maar iedereen die stemrecht heeft in een van de 27 lidstaten kan de petitie ondertekenen.
Tegelijkertijd heeft Fondazione Capellino een budget van €4 miljoen vrij gemaakt voor projecten die al werken aan biodiversiteitsherstel en ecologische connectiviteit tussen bestaande natuurgebieden. Middels een Call for Projects en een publieke stemming worden in totaal 12 projecten geselecteerd die een grant zullen ontvangen.
Twee initiatieven die nauw met elkaar verbonden zijn: de oproep zet projecten die al werk aan natuurherstel en ecologische connectiviteit in de spotlight, terwijl het ECI Europa vraagt om dit tot de norm te maken.
ECI's beïnvloeden bijna altijd de politieke agenda in Brussel, wat een belagnrijk resultaat op zich is. Daarnaast zijn er ook voorbeelden te noemen die geleid hebben tot aanpassingen aan de Europese regelgeving:
Right2Water heeft geleid tot een herziening van de drinkwaterrichtlijn, met strengere normen en meer openbare toegangspunten.
End the Cage Age heeft de toezegging van de Europese Commissie gekregen om kooien in de veehouderij af te schaffen.
Ban Glyphosate heeft het gevraagde verbod op het gebruik van glyfosaat in de landbouw niet kunnen bewerkstelligen, maar heeft wel bereikt dat alle bij de Europese autoriteiten ingediende studies over voedselveiligheid openbaar zijn gemaakt.
Het kost maar een paar minuten. Je gaat via onze site naar het portaal van de Europese Commissie en logt hier in met je naam, adresgegevens en geboortedatum of je DigiD. Deze gegevens worden alleen gevraagd om te controleren of de stem van een stemgerechtigd persoon afkomstig is en worden aan het einde van de procedure gewist.
Vanaf 15 oktober begint de teller voor "Nature Has No Borders" te lopen en hebben we twaalf maanden de tijd om een miljoen handetekening te verzamelen. Voor een Europese burger is dit de meest directe manier die er bestaat om invloed uit te oefenen op de wetgeving die door de Europese Unie wordt opgesteld.